Bohaterowie i problematyka

Bohaterowie

• Ramzes XIII – następca tronu, a później faraon. Jest ambitny, energiczny i pewny własnych sił. Chce wzmocnić państwo, poprawić los ludu, zdobyć skarby i uniezależnić się od kapłanów. Jednocześnie działa gwałtownie, kieruje się emocjami i często nie dostrzega wszystkich skutków swoich decyzji.
• Herhor – minister wojny i arcykapłan Amona, a potem władca Egiptu. Jest spokojny, zamknięty w sobie i uważny. Reprezentuje siłę kapłanów, którzy mają ogromny wpływ na państwo. Dąży do porządku i kontroli.
• Pentuer – kapłan i pisarz, pochodzący z ludu. Jest bystry, pamiętliwy i dobrze rozumie sytuację państwa. Uświadamia Ramzesowi, jak ważne są lud, ziemia i praca chłopów, a także pokazuje znaczenie wiedzy i kapłańskiego wtajemniczenia.
• Sara – córka Gedeona, Żydówka mieszkająca na folwarku. Jest spokojna, oddana Ramzesowi i zależna od jego decyzji. Żyje w odosobnieniu, tęskni za ojcem i dawnym życiem, a później znosi upokorzenia z pokorą.
• Kama – kapłanka fenicka. Jest piękna, zazdrosna i coraz bardziej niespokojna. Staje się ważna w życiu Ramzesa jako namiętność, ale też źródło konfliktów i niepewności.
• Tutmozis – przyjaciel Ramzesa, wierny towarzysz i oficer. Często ostrzega księcia, przypomina mu o odpowiedzialności i próbuje go uspokajać.
• Nikotris – królowa i matka Ramzesa. Myśli o bezpieczeństwie syna, doradza ostrożność i patrzy na sprawy państwa z większym dystansem.
• Dagon, Hiram, Sargon – Fenicjanie i ludzie związani z polityką oraz interesami. Pomagają Ramzesowi, ale kierują się własnym zyskiem. Hiram proponuje także wielki projekt kanału.
• Menes – stary uczony i inżynier. Reprezentuje wiedzę, obliczenia i myślenie o świecie w sposób spokojny i rozważny.

Czas i miejsce akcji

Akcja rozgrywa się w starożytnym Egipcie, głównie w XI wieku przed Chrystusem. Pojawiają się Memfis, Teby, Pi-Bast, różne nomy, świątynie, pustynia, obozy wojenne, Labirynt oraz okolice Nilu. Miejsca te pokazują zarówno życie dworu i kapłanów, jak i codzienność ludu, wojska oraz chłopów.

Główne motywy i problemy

• Władza i odpowiedzialność – Ramzes chce rządzić samodzielnie, ale stale zderza się z ograniczeniami wynikającymi z interesu państwa, pozycji kapłanów i realnej siły urzędów.
• Spór faraona z kapłanami – to jeden z najważniejszych problemów utworu. Kapłani ukrywają wiedzę, wpływają na politykę i potrafią obronić swoją pozycję.
• Lud i jego krzywda – w opowieści ważne są cierpienie chłopów, podatki, praca ponad siły, więzienia, wojny i wykorzystywanie ludzi przez możnych.
• Polityka i interes – decyzje bohaterów nie wynikają tylko z uczuć, lecz także z układów, pożyczek, sojuszy i walki o wpływy.
• Miłość i namiętność – relacje Ramzesa z Sarą i Kamą pokazują, jak uczucia mieszają się z ambicją, zazdrością i polityką.
• Wiedza i tajemnica – szkoły świątynne, nauka kapłanów, przedstawienia i obrzędy pokazują, że wiedza jest narzędziem władzy.
• Upadek i zmiana władzy – historia Ramzesa kończy się klęską, a jego miejsce zajmuje Herhor, który przywraca porządek.

Sens zakończenia

Zakończenie pokazuje upadek Ramzesa XIII i przejęcie władzy przez Herhora. Faraon ginie, mimo że chciał wzmocnić państwo i obronić swoją pozycję. Jego plany zawodzą, bo nie potrafi pokonać siły kapłanów ani chaosu, który sam częściowo wywołał. Herhor obejmuje władzę i porządkuje kraj, a Pentuer i Menes dochodzą do wniosku, że historia państwa trwa dalej, choć zmieniają się jego władcy. W epilogu zostaje podkreślone, że „każdy władca należy do swojej epoki”, a Egipt trwa mimo przemijania ludzi i dynastii.