Księgi XIII–XVI – Obrona okrętów i śmierć Patroklosa

W trzynastej księdze Posejdon, oburzony przewagą Trojan, zstępuje na pole walki i dodaje otuchy Grekom. Przyjmuje postać Kalchasa lub starca i pobudza Ajasów oraz innych wojowników do obrony. Grecy odzyskują siły i ustawiają się w zwarte szeregi. Hektor i Trojanom nie udaje się przebić przez mur, choć walka pod okrętami jest zacięta. Posejdon wzmacnia szczególnie Idomeneja, który prowadzi Kreteńczyków do przeciwuderzenia. Widać wiele pojedynków i śmierci po obu stronach, lecz front pozostaje nierozstrzygnięty.

W czternastej księdze Nestor i pozostali wodzowie widzą, że obrona jest bliska załamania. Agamemnon proponuje ściągnięcie okrętów w bezpieczniejsze miejsce, ale Odyseusz ostro go gani za taką radę i wzywa do walki. Posejdon, przybrałszy postać starego człowieka, przechodzi wzdłuż szeregów i dodaje Grekom męstwa. Znowu pojawia się nadzieja. Hektor z Trojany naciera z ogromną siłą, Ajas stawia mu opór przy okrętach, a bogowie ze szczytu Olimpu obserwują walkę. W końcu Zeus zsyła sen i chwilowe zamieszanie, by pozwolić Trojanom napierać dalej.

W piętnastej księdze Zeus budzi się i dowiaduje, że Posejdon działa przeciw niemu. Wysyła Iris do Posejdona z rozkazem, aby ten opuścił pole walki. Posejdon ustępuje. Zeus każe też Apollowi wesprzeć Hektora. Apollo wraca na pole bitwy, zstępuje nad Trojany i przez samą obecność wzbudza w nich nową odwagę. Hektor odzyskuje siły i wraz z Trojanami ponawia szturm. Apollo rozbija greckie szeregi, a Hektor prowadzi ludzi do okrętów. Ajas sam niemal powstrzymuje najazd, walczy z ogromną siłą i zabija wielu Trojan, lecz nad obozem greckim wciąż wisi groźba spalenia floty.

W szesnastej księdze Patrokl przychodzi do Achillesa i błaga go, by pomógł Grekom. Achilles nadal gniewa się na Agamemnona, ale zgadza się oddać Patroklowi swoją zbroję i pozwala mu wyruszyć do boju, choć nakazuje nie gonić Trojan zbyt daleko. Patrokl zakłada zbroję Achillesa i prowadzi Myrmidonów na pole bitwy. Trojanie, widząc zbroję Achillesa, myślą, że sam Achilles wrócił do walki, i cofają się. Patrokl wyparł ich od okrętów, a nawet zabił wielu przeciwników. W walce zabija także Sarpedona, syna Zeusa. Zeus chce ocalić syna, lecz Hera przypomina mu o wyrokach Mojry. Zeus godzi się, by Sarpedon zginął, ale każe Apollowi zająć się jego ciałem.

Po śmierci Sarpedona Patrokl, oszołomiony sukcesem, zaczyna działać zbyt śmiało. Apollo uderza go z tyłu, zrzuca z niego zbroję i osłabia go. Euforb rani go włócznią, a Hektor dopełnia dzieła: przebija Patroklosa i zabija go. Umierający Patrokl przepowiada Hektorowi, że wkrótce sam zginie z ręki Achillesa. Hektor odbiera mu zbroję i próbuje zdobyć także ciało, lecz Menelaos i Ajas bronią zwłok. Patroklos umiera, a jego śmierć staje się punktem zwrotnym całego utworu.