Akt II – Intrygi, miłość i porwanie Wacława

Drugi akt zaczyna się w domu Cześnika, dokąd Papkin przyprowadza Wacława jako rzekomego jeńca. Cześnik jest zadowolony z sukcesu Papkina, ale szybko odsyła Wacława, nie chcąc dalszych sporów. Młodzieniec próbuje jeszcze przemówić do rozsądku Cześnika i zachęcić go do zgody z Rejentem, jednak bez skutku. Cześnik odrzuca wszelkie myśli o pojednaniu i pozostaje przy planie zemsty.

Papkin i Wacław zostają sami. Papkin wychwala swoje wojenne zasługi, a Wacław próbuje wykorzystać sytuację. Chce zostać w zamku, by być bliżej Klary, dlatego obiecuje Papkinowi pieniądze. Papkin zgadza się pomagać i bierze sakiewkę. Wacław wyznaje też, że kocha Klarę. W zamian Papkin ma go zatrzymać w domu Cześnika jako nowego komisarza. W ten sposób Wacław zostaje na miejscu, co daje mu szansę na dalsze spotkania z Klarą.

Do Klary przychodzi Wacław. Rozmawiają o swoich uczuciach i o przeszkodach, jakie stawiają im Rejent i Cześnik. Klara ostrzega, że nie wolno im iść prostą drogą, bo sytuacja rodzinna jest zbyt napięta. Oboje dochodzą do wniosku, że trzeba działać ostrożnie. Klara zgadza się, by Wacław został, i podsuwa mu myśl, że Podstolina może mu pomóc, bo właśnie z nią chce się wiązać Cześnik.

Ważna staje się rozmowa Wacława z Podstoliną. Początkowo kobieta bierze go za dawnego uwodziciela, którym Wacław kiedyś się chwalił, ale szybko wychodzi na jaw, że młodzieniec chciał ją jedynie zmylić. Podstolina, zachwycona jego młodością i urodą, zmienia swój stosunek do niego. Wacław, zamiast się wycofać, stara się wyjść z sytuacji jak najlepiej. Podstolina widzi w nim przyszłego narzeczonego, choć jeszcze nie zna całej prawdy.

Na końcu aktu Papkin zostaje wysłany do Rejenta z wyzwaniem na pojedynek. Ma przekazać wiadomość, że Cześnik chce walczyć w Czarnym Lesie. Papkin boi się tego zadania, lecz musi je wykonać. U Rejenta rozmowa jest bardzo trudna, bo Milczek mówi spokojnie, ale z ukrytą złośliwością. Ostatecznie Papkin przekazuje wyzwanie. Rejent postanawia odpowiedzieć listownie, a równocześnie przyjmuje Podstolinę jako przyszłą żonę dla swojego syna Wacława. Tak rodzi się nowy plan: Rejent chce połączyć Wacława z Podstoliną, nie wiedząc, że młodzieniec kocha Klarę. Akt kończy się wieloma nieporozumieniami i kolejnym wzrostem napięcia między wszystkimi domownikami.