lektury on-line

Kategorie

Lektury › Streszczenia › Fraszki - Jan Kochanowski - streszczenie

Dedykacja i początek Ksiąg pierwszych

Utwór otwierają krótkie teksty poprzedzające właściwy zbiór. W Dedykacji poeta zapowiada charakter całej książki: „Fraszki tym książkom dzieją”. Zastrzega też, że kto będzie na nie patrzył „uszczypliwym językiem”, ten sam nie wyjdzie z nich bez uszczypliwości. Już na początku określa więc ton zbioru – są to utwory lekkie, żartobliwe, ale często celne i zaczepne.

Dalsze fraszki z początku księgi mają przeważnie formę krótkich dedykacji i przygany, kierowanych do konkretnych osób. Poeta zwraca się do Baltazara, Chmury, gospodyni, gościa, Hanny, Jakuba, Jana, Jósta, Kachny, Marcina, Mikołaja Firleja, Mikołaja Mieleckiego i wielu innych. W tych utworach łączy żart z obserwacją codziennych sytuacji: ktoś choruje po złym doktorze, ktoś się nie zabezpieczył przed dziurą przy kuchni, ktoś ma być oszczędny, ktoś inny zbyt lekkomyślny. Wiele fraszek kończy się pointą opartą na grze słów, kontrastach albo nagłym odwróceniu sensu. Poeta często mówi o miłości wprost lub aluzyjnie, zwracając się do kobiet i nazywając uczucie stanem, który ogarnia całego człowieka.

W tej części pojawiają się także fraszki o charakterze moralizującym. W utworze Na Jana poeta przestrzega przed złudną rozkoszą, która z czasem przynosi wstyd. W Na Fortunę radzi, by nie ufać ślepo losowi, tylko pilnować tego, co dał Bóg. W Na frasowne i Na frasownego wskazuje, że szczęście bywa kruche, a z ludzkich trosk nie zawsze można się uwolnić. Z kolei w utworach o miłości poeta pokazuje zarówno zachwyt, jak i cierpienie – mówi do Miłości, do Wenus, do pań, do dziewek, skarżąc się na niewdzięczność, zazdrość i niepewność uczuć.

W wielu miejscach widać charakterystyczny dla całego zbioru sposób patrzenia na świat: z ironią, ale i z pewnym dystansem. Poeta komentuje obyczaje, biesiady, gościnność, pijaństwo, pychę możnych, młodość, starość, zdrowie i śmierć. Nie buduje ciągłej fabuły, lecz układa serię krótkich scen, uwag, anegdot i obrazków. Już tutaj pojawiają się też utwory bardziej refleksyjne, na przykład o przemijaniu, śmierci dzieci, śmierci młodych ludzi i o tym, że śmierć wszystkich traktuje jednakowo.

Valid XHTML 1.0 Transitional

Realizacja serwisu: Virtualmedia