Fraszki dodane i sens całego zbioru

W części Fraszki dodane pojawiają się utwory uzupełniające obraz całego zbioru. Nadal obecne są żarty dworskie, scenki biesiadne, krótkie dialogi i satyryczne obrazy ludzi różnych stanów. Poeta komentuje jedzenie, picie, chorobę, przesadne nabożeństwo, doktorów, kapłanów, heretyków, pobożność, pychę, chciwość i ludzką niewdzięczność. Wiele fraszek ma charakter okazjonalny – są to krótkie wypowiedzi do konkretnych osób, napisane z myślą o znanej sytuacji. Zdarza się, że w jednym utworze miesza się żart z przestrogą, a w innym ironia z pochwałą.

Ważny jest też motyw natury i miejsca odpoczynku. W fraszkach o lipie, zdrowiu, domu w Czarnolesie, gór i lasów poeta pokazuje spokojniejszy wymiar życia. Drzewo daje cień, ogród, miód, sen i schronienie. Dom rodzinny w Czarnolesie staje się symbolem ładu, prostoty i bezpieczeństwa. W utworze Na dom w Czarnolesie poeta prosi Boga nie o pałace, lecz o zdrowie, czyste sumienie, uczciwe pożywienie, ludzką życzliwość i znośną starość. To jeden z najważniejszych punktów całego zbioru, bo pokazuje, że pośród żartów i przygany Kochanowski szuka także trwałej równowagi.

W części dodanej pojawia się również wiele utworów nagrobnych i epitafiów. Poetę nadal interesuje śmierć jako fakt powszechny i nieuchronny. Na grobach dzieci, żon, mężów, rycerzy, sług i przyjaciół zapisywane są krótkie historie życia. Wspólny sens tych tekstów jest prosty: człowiek odchodzi, ale zostaje pamięć, cnota albo sława, jeśli były rzeczywiście warte zachowania. Z drugiej strony poeta nie rezygnuje z ironii – niektóre nagrobki są celowo żartobliwe i pokazują śmierć jako ostatni, przewrotny komentarz do ludzkiego życia.

Cały zbiór fraszek pokazuje świat jako miejsce zmienne, pełne sprzeczności i śmieszności. Pojawiają się w nim miłość, przyjaźń, uczta, sen, choroba, śmierć, natura, dom, podróż, religia, polityka i obyczaje. Podmiot liryczny jest najczęściej obserwatorem, uczestnikiem biesiad, kochankiem albo moralistą, który mówi krótko, ale celnie. Adresatami bywają konkretne osoby albo czytelnik ogólny. Środki stylistyczne to przede wszystkim ironia, żart, gra słów, kontrast, pointa i skrót. Przesłanie zbioru można streścić tak: życie ludzkie jest kruche i pełne omyłek, dlatego warto zachować umiar, cnotę, zdrowy rozsądek i umieć spojrzeć na siebie z dystansem.