Prolog i zaraza w Tebach

Akcja tragedii rozpoczyna się w Tebach, które nawiedziła ciężka zaraza. Mieszkańcy zgromadzeni przed pałacem proszą Edypa o pomoc, bo pamiętają, że kiedyś uratował miasto, rozwiązując zagadkę Sfinksa. Kapłan przedstawia nieszczęście: giną ludzie, zwierzęta i plony, a choroba szerzy się w całym kraju. Edyp zapewnia, że nie jest obojętny na cierpienie poddanych. Mówi, że już wysłał Kreona do Delf po radę wyroczni. Gdy Kreon wraca, przekazuje odpowiedź Apollina: trzeba odnaleźć i usunąć z kraju zabójcę dawnego króla Lajosa.

Edyp przyjmuje to zadanie jako własne. Ogłasza, że będzie szukał winnego i ukarze go wygnaniem, a nawet klątwą. Nie wie jeszcze, że słowa te obrócą się przeciwko niemu samemu. Chór w pieśni błaga bogów o wybawienie od zarazy i wymienia bóstwa opiekuńcze Teb. W pierwszym starciu z Tyrezjaszem Edyp chce poznać prawdę o zabójstwie Lajosa, ale ślepy wróżbita nie chce mówić. Dopiero po oskarżeniach Edypa rzuca ciężkie słowa: to Edyp jest mordercą, a także człowiekiem, który żyje w hańbie. Edyp nie wierzy w te słowa i oskarża wróżbitę oraz Kreona o spisek przeciwko sobie.

W sporze z Kreonem Edyp zachowuje się coraz gwałtowniej. Oskarża szwagra o chęć przejęcia władzy. Kreon broni się, mówiąc, że nie pragnie tronu i że działa tylko dla dobra państwa. Jokasta łagodzi konflikt i wzywa do spokoju. Chór także prosi, by nie pogłębiać waśni. Wtedy Jokasta próbuje uspokoić męża, opowiadając o przepowiedni, którą Lajos kiedyś otrzymał: miał zginąć z ręki własnego syna. Podaje też, że dziecko zostało porzucone w górach, a Lajos zginął później na rozstajnych drogach z rąk kilku napastników. Edyp niepokoi się, gdy słyszy miejsce zbrodni i wygląd Lajosa, bo zaczyna podejrzewać, że to on sam mógł zabić dawnego króla. Mimo to nie zatrzymuje śledztwa. W dalszym ciągu rozkazuje sprowadzić starego sługę Lajosa, jedynego świadka, który może rozstrzygnąć sprawę do końca.