Bohaterowie i problematyka

Najważniejszą postacią tragedii jest Edyp – król Teb, który rządzi miastem po zwycięstwie nad Sfinksem. Jest energiczny, pewny siebie i chce znaleźć winnego zarazy oraz zabójstwa Lajosa. Nie zna jednak własnego pochodzenia i przez to nieświadomie wypełnia przepowiednię. Jokasta jest żoną Lajosa, a potem żoną Edypa. Próbuje ratować rodzinę przed prawdą, długo nie chce uwierzyć w znaczenie proroctw, a po odkryciu faktów odbiera sobie życie. Kreon jest bratem Jokasty i szwagrem Edypa; początkowo oskarżany o spisek, ostatecznie obejmuje władzę po upadku Edypa. Tyrezjasz to ślepy wróżbita, który zna prawdę, ale nie chce jej od razu wypowiedzieć. Ważną rolę pełni też chór Teban, komentujący wydarzenia i wyrażający lęk, podziw oraz współczucie.

Akcja rozgrywa się w Tebach, głównie przed pałacem królewskim i we wnętrzu domu Edypa. Czas akcji jest nieokreślony historycznie, ale związany z mitem o rodzie Labdakidów. Wydarzenia obejmują jeden dramatyczny ciąg: od zarazy w mieście, przez śledztwo w sprawie zabójstwa Lajosa, po rozpoznanie prawdy i klęskę bohatera.

Główne motywy tragedii to przeznaczenie, prawda, wina nieświadoma, kara, cierpienie, odpowiedzialność władcy oraz zagłada rodu. W utworze ważna jest także ironia tragiczna – Edyp wypowiada słowa potępienia pod własnym adresem, nie wiedząc jeszcze, że mówi o sobie. Tragedia pokazuje, że człowiek nie zawsze panuje nad własnym losem, a próba ucieczki przed wyrocznią prowadzi do jej spełnienia. Istotna jest też cena poznania: Edyp chce prawdy za wszelką cenę, ale gdy ją odkrywa, zostaje zniszczony. Utwór kończy się przesłaniem choru, że nie wolno nazywać nikogo szczęśliwym, dopóki nie przejdzie bezpiecznie całego życia.