Bohaterowie i problematyka

Najważniejsi bohaterowie:

• Aniela – młoda panna, początkowo przysięgająca nienawiść do mężczyzn, później zakochana w Gustawie.
• Klara – bardziej porywcza i ironiczna od Anieli; także składa śluby panieńskie, ale ostatecznie zbliża się do Albina.
• Gustaw – zalotnik, początkowo trzpiot i lekkoduch, później sprytny i konsekwentny w zdobywaniu Anieli.
• Albin – czuły i melancholijny wielbiciel Klary, zakochany w niej od dawna.
• Radost – opiekun Gustawa, stryj i doradca, który próbuje go ustatkować.
• Pani Dobrójska – matka Anieli, osoba rozsądna i łagodząca spory.
• Jan – sługa Gustawa, pojawia się przede wszystkim w scenach początkowych jako świadek nocnych wybryków pana.

Czas i miejsce akcji: akcja rozgrywa się na wsi, w domu pani Dobrójskiej. Czas nie jest dokładnie określony, ale odpowiada realiom obyczajowym epoki Fredry, czyli XIX wieku. Wydarzenia rozciągają się na kilka dni i przebiegają od pierwszych nieporozumień po finałowe wyjaśnienie.

Główne motywy i problemy:

• miłość i zaloty – różne sposoby okazywania uczuć przez Gustawa i Albina;
• śluby panieńskie – obietnica Anieli i Klary, że nigdy nie wyjdą za mąż;
• spryt i udawanie – Gustaw osiąga cel dzięki intrydze i umiejętnemu prowadzeniu rozmów;
• różnice między kobietą a mężczyzną – bohaterowie spierają się o szczerość, stałość i naturę uczuć;
• wychowanie i wpływ otoczenia – pani Dobrójska uważa, że dziewczęta zbyt mocno uległy książkom i rozmowom;
• prawda i pozór – bohaterowie często mówią nie wprost, ukrywają uczucia lub udają obojętność.

Najważniejszy sens utworu: komedia pokazuje, że upór i deklaracje składane pod wpływem emocji mogą zostać obalone przez prawdziwe uczucie. Śluby panieńskie Anieli i Klary okazują się tylko chwilowym buntem przeciwko miłości, a finał prowadzi do dwóch małżeństw: Gustawa z Anielą oraz Albina z Klarą. Utwór opiera się na komicznych nieporozumieniach, ale jego zakończenie jest zgodne z porządkiem świata przedstawionego: uczucie, cierpliwość i rozsądek zwyciężają nad pozorną nienawiścią.