Bohaterowie i problematyka

Name: Treny
Author: Jan Kochanowski

Podmiot liryczny: Jan Kochanowski jako ojciec przeżywający żałobę po śmierci córki Orszuli.
Adresat: najczęściej Orszula, czasem śmierć, Bóg, mądrość, lutnia, czas lub matka poety.
Najważniejsze postacie: Orszula Kochanowska, Jan Kochanowski, matka poety w Trenie XIX, a także postacie przywoływane porównawczo i mitologicznie: Niobe, Orfeusz, Pluton, Prozerpina, Erato, Cyceron, Brutus.
Czas i miejsce akcji: czas żałoby po śmierci Orszuli; miejsce to dom Kochanowskiego w Czarnolesie oraz wyobrażone przestrzenie zaświatów, nieba, raju i świata mitologicznego.
Główne motywy: śmierć dziecka, ból ojcowski, pustka w domu, bezsilność wobec losu, zwątpienie w mądrość i cnotę, modlitwa, próba pocieszenia, sen jako przestrzeń kontaktu ze zmarłymi.
Problemy: jak przeżyć stratę, czy filozofia może pomóc w cierpieniu, jaki jest sens ludzkiego życia wobec śmierci, gdzie trafia dusza po śmierci, jak pogodzić się z wolą Boga.
Środki i obrazowanie: liczne apostrofy, pytania retoryczne, porównania, obrazy mitologiczne i biblijne, kontrasty między radością a żałobą, między światem ludzi a światem zmarłych. W końcowej części utworu dominuje ton modlitwy i wizji sennej.
Przesłanie: cykl pokazuje drogę od rozpaczy, przez bunt i zwątpienie, aż do próby przyjęcia ludzkiego losu i wiary, że po śmierci istnieje pełniejsze, spokojne życie duszy.